Dimağda Merâtib‑i İlim Muhtelifedir, Mültebise
Dimağda merâtib var; birbiriyle mültebis, ahkâmları muhtelif. Evvel tahayyül olur, sonra tasavvur gelir,
sonra gelir taakkul, sonra tasdik ediyor, sonra iz'ân oluyor, sonra gelir iltizam, sonra i'tikàd gelir.
İ'tikàdın başkadır, iltizamın başkadır. Herbirinden çıkar bir hâlet: Salâbet i'tikàddan,
959
taassub iltizamdan, imtisal iz'ândan, tasdikten iltizam, taakkulde bî‑taraf, bî-behre tasavvurda.
Tahayyülde safsata hâsıl olur, mezcine eğer olmaz muktedir. Bâtıl şeyleri güzel tasvir etmek her demde,
sâfî olan zihinleri cerhtir, hem idlâli.